Шÿвыр сем йомакыш корным виктарен

12.12.04

Марий калык ойпого моткоч поян да шкешотан. Тушто шуко оҥайым йот поэт-влакат шижыт. Тыге нунын кумылыштым тиде виктыш савыра да шымлымаш, усталык корнышко луктеш. Тыгай радамышке Юрий Александрович Рычковым пурташ лиеш. Новороссийск олан шочшыжо марий йомакын вий-куатшым ужын моштен. Кызыт брошюрлашке чумырымо йомак-влакым ик книга дене савыктен лукташ шона. Шуко шöрынан, теҥыз дене кылдалтше айдемын шÿм-чонжым пелашыжын, Лидия Николаевнан, марий шÿлышыжö авалтен.

Лидия Николаевна Марий кундем, У Торъял районысо Кугу Нурмо ялыште шочын-кушкын, Йошкар-Оласе 1-ше №-ан музыкально-художественный интернат-школышто шинчымашым поген. Кок ий Тошто Торъял тÿвыра пöртыштö пашам ыштымеке, Чуваш кугыжаныш пединститутыш тунемаш пурен. А вара тудым илыш Иркутск областьысе Керенск олашке лупшалын. Тиде верысе педучилищыште баян дене туныктышылан ыштен. Туштак ончыклык шÿмбелже дене палыме лийын.  Тудын дене ушнымеке, пелашыж почеш Новороссийскыш илаш куснен.

Таче тиде мужыр, шке манмыштла, эрыкан. Нуно кумда Российын тÿрлö лукыштыжо мастарлыкышт дене палдарен коштыт да творчествыштым вияҥден колташ йöным кычалыт. Теве Санкт-Петербургын 300 ияш лÿмгечыжлан тиде олан кум верыштыже выступатленыт. Марий Элышкат ик гана веле огыл толын коштыныт.

Юрий Александрович 1953 ийыште Новороссийск олаште шочын. Икмыняр ий ава-ачаж дене пырля Нальчикыште илен, школышто тунемын, строительный техникумышто, НВИМУ-н "Судовождение" специальностян отделенийыштыже заочно шинчымашым шуарен. Тÿрлö олаште пашам ыштен коштмеке, творчестве корно тÿрыснек тудын кумылжым авалтен. Ю.Рычков "Былины" книгам луктын, афоризм, притче, балладе-влакым посна брошюр дене савыктен. Тиддеч вара тудо йомак-влакым возаш пижын. Тидланже амалым пелашыже, шочмо вер-шöржö ыштеныт. Марий образ-влакат (Керемет, Овда, Таргылтыш да молат) оҥайын чучыныт. Тыге поэт эше палемда:

- Ушышто тема пöрдеш - былине шочо. Но тидын дене чон огеш лыплане. Ала-мо у кÿлеш... Пелашемын шочмо ялысе пöртыштыжö ик пöлем уло. Тушто вучыдымо, шоныдымо кырча-марча лийын каен кертеш. Мутлан, эрдене кынелынат от шукто - комбо йÿк пылышлан солна. Тунам шинча ончылно ятыр сÿрет почылтеш.

Ик гана тыгаят лийын. Пич теле кас. Тÿнö поран озалана. Ял мала. Мыйын пылышемлан шÿвыр йÿк солна. Тудо 1-2 шагат вуйым аҥыртылеш да пелйÿд лишан йомеш. Тыге икымше йомакым серышым. Умбакыжым шымлымашым эртарымеке, рашеме: Юмо айдемылан кÿслем пöлеклен, а Керемет - шÿвырым. Мый шÿвыр семым колынам да "Керемет" лÿман йомак чоҥалтын.

Юрий Александрович - Российысе писатель ушемын, Санкт-Петербургысо писатель ассоциацийын членже - "Юзо", "Ия", "Вувер", "Мöмö", "Чеки", "Азырен" да моло марий йомаклан илышым пуэн. Тудын  ончыклык шонымашыжат волгыдо. Сандене тыгай ÿшандарыше творчествылан кушкаш чыла шотыштат полшыман.

Эльвира Куклина